Unibertsoaren azelerazioa detektatu zuen supernoben ehiztaria
Brian Schmidt Australiako Unibertsitate Nazionalean Astronomiako irakaslea da, eta 2011ko Fisikako Nobel Saria irabazi zuen Adam Riess eta Saul Perlmutterrekin batera, unibertsoaren hedapen azeleratuaren aurkikuntzagatik. Supernova High-Z (desplazamendu gorriko supernoben) bilaketa-taldeko zuzendari gisa, unibertsoaren hedapena azeleratzen ari dela frogatzen lagundu zuen. Aurkikuntza horrek ordura arteko ustea zalantzan jarri zuen: grabitatearen eraginez unibertsoaren hedapena moteldu egingo zela espero zen, baina, aitzitik, azeleratu egiten ari dela ikusi zen.
Aurkikuntza urruneko Ia motako supernobak aztertuz egin zen. Izar-leherketa horien distira distantzia kosmikoak kalkulatzeko erabil daiteke. Leherketa horiek zenbaterainoko distiraz ikusten ziren eta haiek hartzen zituzten galaxiak zer abiaduratan urruntzen ari ziren alderatuta, Schmidtek eta haren lankideek espazioaren hedapena milaka milioi urtez azeleratzen joan dela erakusten zuten zantzuak aurkitu zituzten.
Ustekabeko emaitza horrek energia ilunaren kontzeptu modernoa ekarri zuen. Izen hori eman zaio oraindik ere oso gutxi ezagutzen den eta azelerazio kosmikoa eragiten duela dirudien osagaiari. Aurkikuntzak kosmologia eraldatu zuen, eta unibertsoaren jatorriari, osaerari eta azken etorkizunari buruzko galdera berriak sortu zituen. Schmidtek gamma izpien eztandak, grabitazio-uhinekin lotutako fenomeno iragankorrak, exoplanetak, metal gutxiko izarrak eta behaketa-astronomiaren beste ikerketa-eremu nagusi batzuk ere aztertu ditu.
Ibilbide profesionala eta aitortzak
Montanan eta Alaskan jaio eta hazi zen Schmidt. 1989an, astronomiako eta fisikako ikasketak amaitu zituen Arizonako Unibertsitatean. 1992an astronomiako masterra lortu zuen, eta 1993an doktoregoa Harvardeko Unibertsitatean. Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics zentroan ikerketa-beka bat izan ondoren, 1995ean Australiako Unibertsitate Nazionalean hasi zen lanean; gaur egun, Astronomiako katedraduna da bertan.
Unibertsoaren hedapen azeleratua aurkitzeagatik, 2011ko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Adam Riess eta Saul Perlmutterrekin batera. Beste sari eta aitortza batzuen artean daude Astronomiako Shaw Saria, Kosmologiako Gruber Saria eta Oinarrizko Fisikako Breakthrough Saria; azken hori High-Z taldeko lankideekin partekatu zuen. 2016tik 2023ra Australiako Unibertsitate Nazionaleko errektoreorde eta presidente izan zen, ikerketa zientifikoa eta erakundearen gidaritza uztartuz.
