Emakumeak Zientzian

Hezurren birsortzailea

María Vallet-Regí material zeramiko mesoporotsuen arloko ikertzaile aitzindaria da, eta material horiek biomedikuntzan izan ditzaketen aplikazioak aurkitu zituen zientzialaria, bereziki hezurren birsorkuntzan eta sendagaiak modu kontrolatuan askatzeko sistemetan. Arlo horretan egindako ekarpen berritzaileengatik, 2018an Oinarrizko Ikerketako Rey Jaime I Saria jaso zuen.

Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Biomaterial Adimendunen Ikerketa Taldeko —GIBI, CIBER-BBN— zuzendaria da. Talde horrek hezurrekin lotutako gaixotasunak sendatzeko hainbat estrategia garatzen ditu, besteak beste, minbizia, osteoporosia eta inplanteen infekzioak tratatzeko. Minbiziaren kasuan, silizezko nanopartikulak erabiltzen dituzte sendagaiak kaltetutako eremuetara garraiatzeko eta bertan modu kontrolatuan askatzeko. Minbizi-zelulak hautematen direnean, nanopartikulak kanpoko estimuluen bidez aktibatzen dira, adibidez ultrasoinuen bidez, eta zelula suntsitzen duen sendagaia askatzen dute. Metodo selektibo horiei esker, minbizi-zelulen aurka jardun daiteke inguruko zelula osasuntsuak kaltetu gabe.

Era berean, nanopartikulek antibiotikoak garraia ditzakete infekzioak sendatzeko. Horrez gain, neurrira egindako inplanteak sor daitezke 3D inprimagailuen bidez, hezur-ehuna birsortzeko gai diren zelula amak haz daitezen.

Ibilbide profesionala eta aitortzak

María Vallet-Regí Kanaria Handiko Las Palmasen jaio zen. Kimika ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta unibertsitate berean doktoratu zen 1974an. Gaur egun, Kimika Ez-organikoko irakasle emeritua da, eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Farmazia Fakultateko Kimika Ez-organiko eta Bioez-organikoko Saileko GIBI ikerketa-taldearen zuzendaria.

Zazpiehun artikulu zientifiko baino gehiago idatzi ditu, hamahiru patente ditu eta haren lanek 38.000 aipamen baino gehiago jaso dituzte. ISI Web of Knowledge datu-basearen arabera, azken bi hamarkadetan Materialen Zientziaren arloan aipamen gehien jaso dituen Espainiako zientzialaria izan da.

Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko katedraduna da, baita Ingeniaritzako Errege Akademiako eta Farmaziako Errege Akademia Nazionaleko kide osoa ere. International College of Fellows of Biomaterials Science and Engineering erakundeko Biomaterialen Zientzia eta Ingeniaritzako kidea da, baita American Institute for Medical and Biological Engineering erakundekoa ere.

Estatuko eta nazioarteko sari ugari jaso ditu. Horien artean daude 2008ko Ikerketa Sari Nazionala, 2018ko Oinarrizko Ikerketako Jaume I Saria, Société Française de Chimie erakundearen 2000ko Prix Franco-Espagnol saria, RSEQ elkartearen 2008ko Kimika Ez-organikoko Saria, 2011ko FEIQUE Ikerketa Saria, 2011ko RSEQren Urrezko Domina, IUPAC erakundearen 2013ko Distinguished Women in Chemistry or Chemical Engineering aitorpena, 2013ko Miguel Catalán Ikerketa Saria, 2016ko Lilly Distinguished Career Award in Chemistry saria eta Tatiana Pérez de Guzmán el Bueno Fundazioak 2017an emandako Fisikan, Kimikan eta Matematikan Aitzindari diren Emakumeentzako Julio Peláez Saria. Ikerketaren eta Unibertsitate Irakaskuntzaren Merezimenduaren Urrezko Domina ere jaso du, eta Jaume I Unibertsitateko eta Euskal Herriko Unibertsitateko honoris causa doktorea da.

Adimenaren zientziaren eta osasun mentalaren dibulgazio-ahotsa

Rosa Molina psikiatra da, Psikiatriako doktorea Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta unibertsitate bereko irakasle elkartua. Madrilgo Osasun Sistema Publikoan egiten du lan psikiatra gisa, eta bertan Psikogeriatriako kontsulta monografikoa garatzen du. Bere jarduera profesionalak pazienteen arreta, irakaskuntza, ikerketa eta dibulgazio medikoa uztartzen ditu.

Bere lana osasun mentalaren ikuspegi integratzaile batetik garatzen du, eta arreta berezia jartzen dio gure ongizatean eragina duten faktore biologiko, psikologiko eta sozialen arteko elkarrekintzari. Bere jardun klinikoan eta dibulgazio-lanean, garunaren eta adimenaren funtzionamenduarekin, emozioekin, portaerarekin eta osasun mentalaren eta fisikoaren arteko harremanarekin lotutako gaiak lantzen ditu.

Molinak nazioarteko prestakuntza-jarduera aktiboari eusten dio, eta bere ibilbidea ikerketarekin eta irakaskuntzarekin estuki lotuta dago. Giza adimenaren eta portaeraren konplexutasuna ulertzeko duen interesa bere dibulgazio-lanean ere islatzen da. Lan horren bidez, osasun mentalari buruzko ezagutza zientifikoa espezializatu gabeko publikoengana hurbildu nahi du, gaixotasun mentala hobeto ulertzen lagundu eta oraindik ere haren inguruan dagoen estigma murrizten lagundu.

Ibilbide profesionala eta dibulgazioa

Molinak Medikuntza ikasi zuen eta nazioarteko hainbat prestakuntza-egonaldi egin zituen, Madrilgo Hospital Clínico San Carlos ospitalean Psikiatrian espezializatu aurretik. Ondoren, Psikiatriako doktoretza lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, elikadura-portaeraren nahasmenduetan egiturazko eta funtziozko neuroirudigintzari buruzko tesiarekin. Ikerketa hori Australiako Melbourneko Unibertsitatearekin lankidetzan garatu zuen, eta bertan prestakuntza-egonaldi bat ere egin zuen.

Gaur egun, Madrilgo Osasun Sistema Publikoan dihardu psikiatra gisa eta Psikogeriatriako kontsulta monografikoa garatzen du. Bere pazienteen arretako jarduera irakaskuntzarekin uztartzen du, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko irakasle elkartu gisa. Aldi berean, ikerketa- eta nazioarteko prestakuntza-jarduerarekin jarraitzen du.

Medikuntza-dibulgatzaile gisa egin duen ibilbideak bultzada berezia izan zuen pandemian. Orduan, sare sozialak erabiltzen hasi zen zientzia eta osasun mentala gizartera hurbiltzeko tresna gisa. Bere sare sozialetako profilen eta De piel a cabeza podcastaren bidez, garunarekin, emozioekin, portaerarekin eta osasun mentalarekin lotutako gaiak lantzen ditu, ikuspegi ulerterraza eta gertukoa erabiliz.

Una mente con mucho cuerpo (2021) eta Tus microtraumas (2023) liburuen egilea da, Paidós argitaletxeak, Planeta taldeko zigiluak, argitaratuak. RNE eta RTVErekin ere ohiko kolaboratzailea izan da, hainbat irrati- eta telebista-espaziotan parte hartuz.

Bere jarduera kliniko, irakaskuntzako, ikerketako eta dibulgaziokoaren helburua osasun mentalari buruzko ezagutza zientifikoa gizartera hurbiltzea da, eta ongizatearen ikuspegi zabalago eta integratzaileagoa sustatzea. Ikuspegi hori ezagutza zientifikoan eta giza adimenaren eta portaeraren konplexutasuna ulertzean oinarritzen da.

Susana Carregal Romero doktorea da Vigoko Unibertsitatean, eta Ramón y Cajal eta Ikerbasque ikertzailea da Donostiako CIC biomaGUNEn. Arnas Gaixotasunen Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentroko (CIBERES) kidea da, baita Irudi Molekularraren Europako Elkarteko kidea ere.

Bere lana sistema biologikoekin elkarreragiteko gai diren nanomaterial multifuntzionalen garapenean oinarritzen da, gaixotasunen diagnostikoa eta tratamendua hobetzeko. Bere ikerketak nanopartikulek organismoan duten portaera aztertzen du, bai eta nola diseina daitezkeen aplikazio biomediko berritzaileetarako ere.

Bereziki interesatzen zaizkio gaixotasun kronikoak, hala nola biriketako fibrosia, arnas funtzioari eragiten dion patologia larria. Ikertzaile nagusi gisa, gaixotasun horren tratamendurako nanomedikuntza eraginkorragoak eta zehatzagoak garatzera bideratutako hainbat ikerketa-proiektu zuzentzen ditu, besteak beste, BiomTher, NanoSurf eta LUNG-GENEMED.

Bere helburua nanoteknologiaren aurrerapenak pazienteen bizi-kalitatea hobetzeko gai diren estrategia terapeutiko berrietan bihurtzen laguntzea da.