Zientzia herrialde baten bihotzean jarri zuen fisikaria
Pedro Miguel Etxenike fisikariaren ibilbideak materia kondentsatuaren fisikako ikerketa, erakunde zientifikoen sorrera eta bizitza publikoarekiko konpromiso sendoa uztartzen ditu. Bere lanak elektroiek eta beste partikula batzuek solidoetan eta gainazaletan duten portaera aztertzen du, materialen propietateak maila mikroskopikoan azaltzen lagunduz.
Hainbat hamarkadatan zehar, Etxenikek ekarpen nabarmena egin dio materialen fisikaren nazioarteko garapenari, eta, aldi berean, ekosistema zientifikoa sustatu du Euskal Herrian. Haren ustez, zientzia ez da ezagutza-iturria soilik; hezkuntza, berrikuntza eta herrialde baten epe luzeko garapena indartzeko gai den kultura- eta gizarte-proiektua ere bada.
Ikuspegi hori berak sortzen lagundu zuen erakundeetan islatzen da. Materialen Fisika Zentroaren eta CIC nanoGUNEren sorreran parte hartu zuen, eta 2000. urtean inauguratutako Donostia International Physics Center zentroaren bultzatzaile nagusia izan zen. Ordutik, DIPC nazioartean aintzatetsitako zentro bihurtu da, eta goi-mailako ikerketa, ikertzaile bisitarien egonaldiak, prestakuntza eta zientziaren dibulgazioa uztartzen ditu.
Ibilbide profesionala eta aitortzak
Etxenike Izaban, Nafarroan, jaio zen. 1972an Fisika Zientzietako lizentziatura amaitu zuen Nafarroako Unibertsitatean. Cambridgeko Unibertsitatean eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan doktoratu zen, eta, geroago, Cambridgeko Unibertsitateak Doctor of Science titulua eman zion. 27 doktorego-tesi zuzendu ditu, lauehun lan zientifiko baino gehiago argitaratu ditu, eta gonbidatutako hitzaldiak eman ditu Europa, Amerika eta Japoniako erakunde eta biltzarretan. Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) katedradun emeritua da.
Eusko Jaurlaritzaren lehen gobernuan Hezkuntza sailburu izan zen, eta, geroago, Hezkuntza eta Kultura sailburu eta gobernuaren bozeramaile. Kargu horietatik, ikerketa, zientzia eta teknologia sustatu zituen, eta Euskararen Erabilera Normalizatzeko Legea bultzatu zuen. Jaso dituen sari eta aitortzen artean daude Ikerketa Zientifiko eta Teknikoko Asturiasko Printzea Saria eta Fisikako Max Planck Saria, bai eta Euskadi Zientzia Saria eta Blas Cabrera Ikerketa Sari Nazionala ere. Europako Fisika Elkarteko ohorezko kidea da, Jakiundeko presidente-sortzailea izan zen, eta gaur egun ere bertako ohorezko presidentea da. Horrez gain, sei honoris causa doktoretza jaso ditu.
