Makinei gizakion hizkuntza ulertzen irakasten dien zientzialaria
Eneko Agirre informatikaria da, eta haren ikerketa hizkuntza naturalaren prozesamenduan oinarritzen da, hau da, makinei giza hizkuntza aztertzeko eta sortzeko aukera ematen dien adimen artifizialaren adarrean. Bere lanak ordenagailuek esanahia nola identifika dezaketen aztertzen du, hitz baten adiera desberdinak nola bereiz ditzaketen eta hizkuntza benetako ulermenerako beharrezkoak diren ezagutzarekin eta testuinguruarekin nola lotu dezaketen.
Giza hizkuntza anbiguotasunez beteta dago. Hitz berak ideia desberdinak adieraz ditzake esaldiaren arabera, eta ideia bera, berriz, era askotara adieraz daiteke. Agirrek semantika lexikalerako, hitzen adierak desanbiguatzeko eta errepresentazio semantikorako metodoak garatu ditu. Metodo horiei esker, sistema konputazionalek azaleko bat-etortze hutsetatik harago joan eta hiztunek zein idazleek adierazi nahi dutena interpreta dezakete.
Haren ikerketak hizkuntza gutxituen eta baliabide gutxiagoko hizkuntzetarako teknologiak garatzen ere laguntzen du, euskara barne. Hizkuntza-ezagutza, eskala handiko datuak eta ikaskuntza automatikoko metodoak uztartuz, bere lanak bilatzaileak, itzulpen automatikoa, galdera-erantzunen sistemak eta elkarrizketa bidezko adimen artifiziala bezalako aplikazioak sustatzen ditu. Era berean, hizkuntza-ereduek esanahidun harremanak benetan ikasten dituzten ala estatistika-ereduak soilik errepikatzen dituzten ebaluatzen laguntzen du.
Ibilbide profesionala eta aitortzak
Agirre Informatikako katedraduna da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), eta Donostiako HiTZ Hizkuntza Teknologiako Euskal Zentroko zuzendaria. Ikertzaile edo irakasle bisitaria izan da Mexiko Berriko Estatuko Unibertsitatean, Melbourneko Unibertsitatean, Kalifornia Hegoaldeko Unibertsitatean, Stanfordeko Unibertsitatean, New Yorkeko Unibertsitatean eta Edinburgoko Unibertsitatean.
Association for Computational Linguistics (ACL) elkarteko kide bereizia da, baita Jakiunde Zientzia, Arte eta Letren Akademiako kidea ere. ACL elkarteko SIGLEX taldeko presidentea izan da, Lexikoaren eta Semantika Konputazionalaren Biltzar Bateratua sortzen lagundu zuen eta ospe handiko aldizkarietako argitalpen-batzordeetan parte hartu du. 2021eko SCIE-BBVA Fundazioa Informatika Sari Nazionala, baita Google Research Awards programako hiru sari eta artikulu onenaren sei sari edo izendapen ere; berriena, ACL 2024 biltzarrean. Haren zuzendaritzapean egindako doktorego-tesiek ere Europako eta Espainiako sari garrantzitsuak jaso dituzte.
